Add post about Islay trip

blog/_posts/2016-10-18-islay.md

@@ -0,0 +1,103 @@
+---
+title: Islay
+end_date: 2016-10-17
+description: Vier dagen naar Islay met bezoek aan dubbel dat aantal distilleerderijen.
+---
+Het is pas drie weken geleden dat we terugkwamen van een topreis door [Wales]({% post_baseurl 2016-09-17-autumn-holidays %}). Nu ben ik een lang weekend naar Islay geweest om alle distilleerderijen op dit whisky eiland te verkennen. Ik was niet alleen, maar met mede-chemichi Stefan (Welsh/Pools), Frank (Nederlands) en Robert (Duits), diezelfde lieden met wie ik regelmatig whisky drink. Het was eigenlijk een kwestie van tijd om een trip naar Islay te ondernemen want de rokerige whisky van dit meest zuidelijke eiland van de Binnen-Herbriden weet ons allen zeer goed te smaken. We vroegen ons al eerder af waarom we niet eerder waren geweest en de voornaamste reden om nu te gaan was dat Stefan een baan had gevonden en Frank net zijn promotie heeft afgerond.
+
+<a name="more"></a>
+
+Op dit blog heb ik al eerder gerapporteerd dat we whiskies van [Bowmore](http://www.bowmore.com/) hadden [geproefd]({% post_baseurl 2014-02-27-whisky-tasting%}). Deze whisky kwam ook samen met [Laphroaigh](http://www.laphroaig.com/) [aan bod]({% post_baseurl 2015-03-26-special-whisky-tasting %}) op een zelf-georganiseerde tasting en een speciale editie van Laphroaigh wist mij op een [tasting]({% post_baseurl 2015-04-02-whisky-tasting %}) van een onafhankelijke bottelaar ook zeer goed te smaken. Whisky van [Kilchoman](http://kilchomandistillery.com/) heb ik eerder geproefd als onderdeel van een gevarieerde [tasting](% post_baseurl 2014-09-25-whisky-tasting %) en op een [tasting]({% post_baseurl 2015-11-05-whisky-tasting %}) door een afgevaardigde van de distilleerderij zelf (niet in detail gerapporteerd). [Bunnahabhain](http://bunnahabhain.com/) werd eerder [geschonken]({% post_baseurl 2016-02-18-chocolate-and-whisky-tasting %}) op een tasting waarbij combinaties van whisky en chocolade aan bod kwamen. Dan zijn er [Ardbeg](https://www.ardbeg.com/), [Coal Ila](https://www.discovering-distilleries.com/caolila/) en [Lagavulin](https://www.discovering-distilleries.com/lagavulin/) die geen vermelding nodig hebben. Alleen het onbekendere [Bruichladdich](https://www.bruichladdich.com/) was voor mij letterlijk onbeproefd, maar over het algemeen kwam ik behoorlijk beslagen ten ijs.
+
+Om het overzicht te bewaren heb ik een kaart gemaakt met de locaties van alle Bestemmingen:
+
+<iframe src="https://www.google.com/maps/d/u/0/embed?mid=1yQ0gAPK110C3XP7aG2wg5kKxvIA" width="640" height="480"></iframe>
+
+Maar misschien geeft een getekende kaart wel net zo'n goed beeld:
+
+{% include caption.html
+    width='420'
+    image='/asset/images/Islay-Distilleries.jpg'
+    text='De acht distilleerderijen op Islay.'
+%}
+
+We verbleven in een [huis](http://www.holidayhomeonislay.co.uk/index.html) in Port Ellen. Relevant genoeg is in dit dorp ook de [mouterij](http://www.islayinfo.com/islay_portellen_maltings.html) gevestigd die gemoute gerst met een rookniveau op bestelling levert aan de meeste distilleerderijen op het eiland. Een centralere basis konden we ons niet indenken!
+
+Laat ik nu per dag onze avonturen samenvatten en trachten te imponeren met selecies van foto's. Let vooral op de terugkerende foto's van regenbogen en moutmolens. Hoewel we het het grootste deel van de reis droog hebben gehouden boden de imposante wolken regelmatig genoeg decor voor prachtige zevenkleuren. Een stukje trivia: de moutmolens zijn veelal 50 tot 130 jaar oud. Omdat deze ontzettend betrouwbaar bleken viel er voor het producerende bedrijf weinig geld te verdienen aan reserveonderdelen en reparaties.
+
+**Vrijdag**
+
+Al om vijf uur vannuit St Andrews vertrokken reed ik in één keer door naar Kennacraig, de haven ten westen van Loch Lomond. Helaas was het het grootste deel van de rit te donker om van de Schotse omgeving te genieten. De overtocht met de [ferry](https://www.calmac.co.uk/kennacraig-portellen-portaskaig-islay-ferry-summer-timetable) duurde nog geen twee uur en bood voortreffelijke uitzichten op de omringende eilanden. Aan boord vonden we dat we een drankje hadden verdiend en de keuze viel op bier van de enige brouwerij op het Islay, [Islay ales](http://www.islayales.co.uk/): Black Rock, Finlaggan, Ardnave en Angus Og. Aan het tijdstip (11 uur 's ochtends) lag het niet, maar geen van deze bieren wist ons zo te smaken als gehoopt. We besloten dan ook om een bezoek aan deze brouwerij maar uit ons hoofd te zetten.
+
+De ferry bleek niet naar het beoogde Port Ellen te varen, maar naar Port Askaig aan de andere kant van het eiland. Dat was onhandig, maar een gratis taxi bracht ons vlot van Port Askaig naar Port Ellen en we konden alsnog onze originele planning aanhouden. Dat dachten we, want bij aankomst in Port Ellen bleek de verhuurder even afwezig. Om daar niet niet op te hoeven wachten hebben we onze spullen "veilig" onder een bruggetje bij het strand gestald.
+
+Een mooie [wandeling](https://flow.polar.com/training/analysis/907945412) voerde ons naar Lagavulin, maar we waren hier toch niet op het juiste moment om ons bij een tour aan te kunnen sluiten. Vriendelijk genoeg werden we wel getrakteerd op een glaasje van de speciale [festivalwhisky](http://www.thespiritsbusiness.com/2016/09/lagavulin-unveils-2016-jazz-festival-edition/) van dit jaar die we in luie leren stoelen mochten opdrinken.
+
+Met de eerste distilleerderij bezocht namen we de bus naar de tweede, Bowmore. Deze maakt (net als Laphroaigh) onderdeel uit van het grotere conglomeraat [Beam Suntory](http://www.beamsuntory.com/). Dat pakt gunstig uit, want door de centrale aansturing kunnen deze distilleerderijen gebruik maken van de (bij wet) slechts eenmaal gebruikte vaten van het Amerikaanse Bourbon distillerende Jim Beam.
+
+{% include caption.html
+    width='420'
+    image='/asset/images/Beam-Suntory.jpg'
+    text='Het gevarieerde aanbod van Beam Suntory.'
+%}
+
+Tijdens een rondleiding kregen we onze eerste moutvloer en kiln (rook/droog oven) te zien. Toen we van de gemouten gerst mochten proeven concludeerden we dat dit een erg smakelijke snack is. In de praktijk komt slechts een klein deel van het gebruikte mout uit eigen productie, maar het is toch leuk om het gezien te hebben. Als afronding kregen we eerst een glaasje van hun "normale" (15 jaar oude) whisky te proeven alvorens we onszelf nog trakteerden op een "proefplankje" met daarop het 18 jaar oude exemplaar en de Tempest en Devil's Casks III varianten. Ter educatie kregen we hierbij ook wat vers distillaat (new make spirit) en wat sherry om beter te kunnen vergelijken.
+
+Het weer was goed en nadat we onze bagage in het huis hadden overgeheveld besloten we ons aan een barbecue te wagen op het strand in Port Ellen. Op een wegwerp exemplaar vlotte dit niet zo heel erg, maaar toch was dit een geslaagde eerste maaltijd op Islay. Toen de kolen bijna opgebrand waren maar het vlees nog rauw was besloten we het vuur wat te helpen met een portie overgebleven Bowmore new make spirit. Wat een lekkere smaak geeft dit!
+
+Eenmaal binnenshuis begon het serieuze element van deze avond: een toernooi domino's om te bepalen wie in welke slaapkamer mocht slapen. Ik eindigde op de tweede plek en hoefde geen kamer te delen! Uiteraard lieten we tijdens het spelen de meegebrachte whisky vloeien. Ook genoten we van een ([prijzig](https://www.masterofmalt.com/beer/brewdog/brewdog-abstrakt-ab-20-beer/)) speciaalbier (14% alcohol) dat Stefan had meegenomen: [BrewDog Abstract AB20](https://www.brewdog.com/item/1341/BrewDog/Abstrakt-AB20.html)
+
+
+{% include gallery.html gallery='2016-islay-friday' %}
+
+**Zaterdag**
+
+We zijn met de bus naar [Bruichladdich](https://www.bruichladdich.com/bruichladdich) gegaan. Deze distilleerderij prijst zichzelf aan als "progresieve Herbridaans" en ze produceren inderdaad whisky die wenkbrauwen doet fronsen, maar meestal in positieve zin. Na de tasting mochten we proeven van een groot deel van het assortiment. Eigenlijk is dat heel overzichtelijk, met als peilers de hoeveelheid rook gebruikt bij het drogen van de gerst. De Bruichladdich, Port Charlotte en Octomore reeksen zijn respectievelijk niet, zwaar en zeer zwaar gerookt. Hiernaast hebben we ook twee nog specialere edities op vatsterkte geproefd.
+
+De eerste twee reeksen zijn verder onder te verdelen in het type gerst dat gebruikt is: Bere, Scottish of Islay. De Bere variant is een historische gerst die veel minder efficient is dan moderne soorten, maar wel een speciale terugproefbare zoetheid aan het product geeft. Het verschil tussen Scottish en Islay gerst is enorm, maar niet vanwege de gerst zelf, want die is in beide gevallen precies hetzelfde. Het verschil zit in de turf die gebruikt is bij het roken, deze komt ofwel uit het "vaste land" ofwel van Islay zelf. Deze laatste is uiteraard aan veel meer zilte omstandigheden blootgesteld en levert een aanzienlijk rokerige whisky op. Rokerigheid word gemeten in deeltjes per miljoen (ppm) [fenolen](http://www.whiskyforeveryone.com/whisky_basics/influence_of_peat.html), een familie chemische stoffen waar ik lange tijd over zou kunnen praten. Eigenlijk zijn de daadwerkelijke nummers arbitrair, want om complexe redenen kan deze maat voor Scottish gerst veel hoger zijn dan van Islay gerst, terwijl deze laatste alsnog veel rokeriger smaakt. Wat dat betreft is de van Scottish gerst bereide Octomore in de praktijk veel minder rokerig dan de Islay variant van de Port Charlotte.
+
+Een proefje van de eveneens hier geproduceerde gin, The Botanist, is een heerlijke manier om de smaakpapillen te spoelen tussen de verschillende whiskies. Ik ben nog nooit naar een echte gin tasting geweest, maar waarschijnlijk zal veel van de gin van betere kwaliteit mij wel smaken.
+
+We vervolgden onze weg naar de meer afgelegen Kilchoman distilleerderij. Deze fraaie [wandeling](https://flow.polar.com/training/analysis/912770600) bood mooie uitzichten op het westelijke deel van het eiland. Ook passeerden we Loch Gorm, de inspiratie voor één van hun whiskies. Bij aankomst hebben we eerste een hapje gegeten in het aanwezige café.
+
+Voordat de tour begon kregen we een glaasje van de 100% Islay variant te proeven. Alle gerst gebruikt voor de productie van deze editie is verbouwed op Islay, een knap staaltje werk gezien de doorgaans barre weersomstandigheden die optimale groei dwarsbomen. Omdat Kilchoman een relatief kleine farm-style distilleerderij is, kunnen ze het zich veroorloven om de whisky ter plaatse te bottelen. Dit was de eerste (en laatste) keer dat we de daarvoor gebruikte lopende band hebben kunnen bekijken. Wij hadden de uitgebreide tour en werden uiteindelijk naar een chique ruimte gebracht om ook new make spirit en de expressies, Machir Bay, Sanaig en Loch Gorm te proeven. We sloten de tasing af met twee bijzondere single cask whiskies op vatsterkte.
+
+Na dit geslaagde bezoek besloten we nog naar de verderop gelegen Machir Bay te [wandelen](https://flow.polar.com/training/analysis/912763142). We troffen hier bijna parelwit zand, azuurblauw water, een laagstaande zon, prachtige stapelwolken en regenbogen: het Schotse paradijs!
+
+Vanaf deze afgelegen uithoek van Islay konden we niet anders dan met de taxi terugkeren naar Port Ellen. We besloten om deze avond uit eten te gaan in het restaurant van het [Islay Hotel](http://theislayhotel.com/restaurant/). Ik heb hier genoten van taglitatelle met geroosterede paprika, zeekraal en krab, een bijzonder lekkere combinatie.
+
+{% include gallery.html gallery='2016-islay-saturday' %}
+
+**Zondag**
+
+Vandaag begon ons programma iets later dan op zaterdag zodat er voor het ontbijt tijd was voor wat exploratie. Vlak na zevenen was het licht genoeg om al [hardlopend](https://flow.polar.com/training/analysis/907940036) de baai van Port Ellen te ronden. Het was nogal bijzonder om een zonopkomst al rennend langs de kust mee te maken.
+
+Op het progamma vandaag stonden de op loopafstand gelegen distilleerderijen Ardbeg en Laphroaigh, respectievelijk verder en dichterbij dan het vrijdag bezochte Lagavulin. We moesten stevig [doorlopen](https://flow.polar.com/training/analysis/907943168) om op tijd aan te komen voor onze eerste tour. Hier zagen we voor het eerst een uitleg over de verschillende soorten fenolen die de rokerigheid van whisky constitueren. Na een ronde door de distilleerderij door een gids die haar verhaal afstak alsof ze uit een boek voorlas was het tijd om te proeven. We hadden opnieuw een uitgebreide tour geboekt en werden getrakteerd op de volgende expressies: standaard (10 jaar), Dark Cove, Uigeadail, Supernova en Corryvreckan. Het was leuk om zo mee te maken hoe verschillende niveau's rokerigheid en rijping in sherryvaten tot gevarieerde smaakbalansen leidden. Deze proeverij was mooi rond lunchtijd afgelopen en we hebben na afloop lekker gegeten in het café in het bezoekersgedeelte.
+
+De locatie van Ardbeg, min of meer verstopt in een baai, mag echt spectaculair genoemd worden. In plaats van over de weg terug te lopen hebben we ons eigen pad gemaakt over de kliffen. Dat was extra spectaculair door de harde wind die er stond. Na op ons gemak Lagavulin gepasseerd te hebben kwamen we aan bij Laphroaigh, op het oog direct een grotere en meer industriële distilleerderij.
+
+Omdat ik eerder een fles van hun whisky heb gekocht ben ik nu een "vriend". Hierdoor heb ik een lapje turf-land (vierkante voet, #663055) toegewezen gekregen. Bezoekers aan de distilleerderij mogen huur innen in de vorm van een mini flesje 10 jaar oude Laphroaigh, best gul. Daarnaast was er nog de mogelijkheid om (met bijgeleverde laarzen) een expeditie naar het daadwerkelijke perceeltje te ondernemen, maar daarvan hebben we afgezien. Het was wel fijn om mijn schoenen (die nat waren van het wandelen door hoog gras) even achter te laten en de tour op de laarzen te doen. Deze rondleiding zelf was leuk, maar inmiddels wel een beetje meer van het zelfde na zoveel distilleerderijen in 3 dagen. Er waren opnieuw moutvloeren en een droogoven en verder was alles voornamelijk aanzienlijk groter opgezet dan bij distilleerderijen die we eerder hadden bezocht.
+
+Aan het einde van de tour kregen we nog een glaasje whisky te proeven zodat we voldaan weer huiswaarts konden lopen. We besloten om het rustig aan te houden en zelf te koken (pasta) en voor de verandering bier te drinken. Niet al te laat noemden we het een dag zodat we de volgende dag vol energie van de laatste twee distilleerderijen konden genieten.
+
+{% include gallery.html gallery='2016-islay-sunday' %}
+
+**Maandag**
+
+Met de bus vertrokken we naar het noordoosten van Islay om Coal Ila te bezoeken. Er werd onderhoud gepleegd in de distilleerderij en er werden officieël geen rondleinding georganiseerd. Daarnaast was het er vrijwel uitgestorven. In het winkeltje troffen we echter een vriendelijke baas aan die het geen probleem vond om ons erg enthusiast een privétour te geven. Omdat ik een "Friend of the Classic Malts" ben (gratis aan te melden) mocht ik kosteloos met de tour mee. Omdat ik die nog niet had kreeg ik ook een leuk whisky paspoort met daarin een stempel van Coal Ila. De distilleerderij is de grootste op Islay en is volledig geautomatiseerd. We troffen het dat er op het moment niet gewerkt werd en mochten kijkje nemen in de controllekamer: indrukwekkend! De tour eindigde in de voormalige kuiperij (waar eiken vaten worden geprepareerd) voor een slokje whisky. We kregen de keuze uit Moch, twee standaard edities (12 en 15 jaar oud) en de distillers edition. Ik was niet ontevreden met mijn keuze voor deze laatste optie.
+
+Bij het verlaten van Coal Ila regende het een kwartier lang behoorlijk. Dit leek vervelend, want we hadden een flinke wandeling naar Bunnahabhain voor de boeg. Toch was dit pas de eerste echte hier-wordt-je-nat-van bui sinds we op Islay waren, dus mopperen deden we niet. Gelukkig had ik mijn regenbroek mee en mijn bergschoenen aan, dus mij overkwam niets. Het klaarde al snel op en een mooie [tocht](https://flow.polar.com/training/analysis/912761804) bood perspectief op later te ondernemen trips. De weg voerde namelijk langs de in aanbouw zijnde distilleerderij Ardnahoe (hoewel niet zichtbaar) en bood uitzicht op het nabijgelegen eiland Jura.
+
+Vlak bij onze bestemming besloten we te trachten een veld over te steken om een stuk af te snijden, maar stroompjes en algemene drassigheid kwamen ons daarvoor in plaats alsnog op natte voeten te staan. Eindelijk bij de distilleerderij concludeerden we dat dit toch wel het echte werk was: zeer afgelegen in opnieuw een schitterende baai en gevestigd in grauwe gebouwen die deden vermoeden dat hier onopgesmukte whisky werd gedistilleerd.
+
+Voordat alweer de laatste tour van deze trip begon hadden we nog uitgebreid de tijd om rond te kijken. Een klein trappetje bood toegang tot de onderkant van een pier/steiger en aldaar kon ik het bijzonder heldere water extra goed waarderen. Net als bij Bruichladdich waren ook hier de peilers nogal fotogeniek. Met nog steeds tijd over besloten we onze voeten te drogen en een spelletje kaart ([Wizard®](https://www.usgamesinc.com/Original-Wizard-R-Card-Game/)) te spelen in de handig aanwezige kantine.
+
+We hadden hier een heuze warenhuis tasting geboekt en dat was inderdaad een memorabele finale van onze whisky-bedevaarts-tocht. Omdat ik later op de dag nog moest rijden kreeg ik de whisky in kleine flesjes mee en deze staat ten tijde van schrijven nog onaangeroerd te wachten... In tegenstelling tot de andere in dit verslag genoemde whiskies waarover ik niet in detail heb gerapporteerd, zal ik iets ellaboreren over de vier exemplaren die we nu kregen. Allen werden ter plekke met een valinch, een grote koperen pipet direct uit het vat gehaald. Naast een beetje (van niet gerookte mout) gedistilleerde new make spirit werd er eerst 7 jaar oude whisky (evenens van niet gerookte mout) uit vat #5614 (Bordeaux) geschonken. Zonder verdunnen lag het alcoholpercentage op maar liefst 58.0%! De tweede whisky (uit 2003) heeft 10 jaar in bourbon gerijpt alvorens 3 jaar in sherry vaten (Pedro Ximinez) te zijn nagerijpt. Dit product (op 52.3%) was de favoriet van vele van de aanwezigen en waarschijnlijk de beste die we gedurende de hele reis (of wellicht het hele jaar) geproefd hebben. De derde whisky (uit 2007) heeft zijn hele rijping in een extra groot (bodega) Oloroso vat doorgebracht. Iets jonger en op 59.5% bood deze whisky perfect vergelijkingsmateriaal met het vorige exemplaar. Die eerste is iets zoeter, een eigenschap die duidelijk laat zien (zoals eerder [ondervonden]({% post_baseurl 2016-06-15-sherry-tasting %})) hoe divers sherry kan zijn. De laatste whisky was de eerste geprepareerd van gerookte mout. Opnieuw uit een (normaal formaat) Oloroso vat (#3657) was deze eveneens erg sterke whisky (60.2%) uitstekend te vergelijken met zijn ongerookte broer. Wellicht doe ik later nog verslag als ik alle whiskies zelf uitgebreid heb geproefd!
+
+Na het proeven sloten we ons aan bij diverse andere doorgewinterde whisky-liefhebbers. De gids had in de gaten dat hij ons het idee van de productie niet meer uit hoefde te leggen en gaf ons voornamelijke getallen en hoeveelheden. Deze werden gretig genoteerd door een aanwezige whisky [blogger](http://maltandoak.com/) en ik kijk er al naar uit om zijn verslag te lezen! Wat we van buiten al vermoedden, bleek van binnen waar: Bunnahabhain steekt weinig moeite in uiterlijk vertoon en dit is de enige distilleerderij met ongepoetste ketels. Leuk om zo bij de achtste distilleerderij toch nog verrast te worden.
+
+Op de terugweg van Bunnahabhain naar Port Ellen bleek dat onze ferry opnieuw was omgeleid. De rederij was zeer vriendelijk en bood ons een gratis taxi van Port Ellen naar Port Askaig, alwaar de boot op ons wachtte met vertrekken. Helaas was het nu (tussen 6 en 7) al te donker om nog van het uitzicht te kunnen genieten, maar we hadden zeker genoeg indrukken opgedaan om de overtocht mee door te komen. Eenmaal in Kennacraig wachtte ons opnieuw een lange, maar voorspoedige autorit terug naar St Andrews.
+
+{% include gallery.html gallery='2016-islay-monday' %}
+
+Dit was een behoorlijk intensieve reis en iedereen die we erover vertelde was onder de indruk dat het ons lukte om 8 distilleerderijen in slechts drieëneenhalve dag te zien. Dat het gelukt is mag een groot succes genoemd worden! Als je zelf een avontuur naar Islay wilt plannen zou ik aanraden de [interactieve kaart](http://www.islayinfo.com/discover-islay-map.html) en de website met [wandelingen](http://www.islayinfo.com/walks.html) raad te plegen. Veel nuttige [informatie](http://blog.islayinfo.com/filemgmt/index.php?id=2) is online beschikbaar!